Waarom heb ik pijn terwijl de dokter niets vindt?

Je hebt misschien al verschillende onderzoeken gehad.

Misschien werd er een foto genomen, een scan gemaakt of bloed afgenomen. Elke keer hoopte je dat er eindelijk iets gevonden zou worden. Niet omdat je ziek wilt zijn, maar omdat je zo graag een verklaring wilt voor wat je elke dag voelt.

En telkens krijg je ongeveer hetzelfde antwoord: "We vinden niets bijzonders."

Aan de ene kant is dat geruststellend. Niemand wil horen dat er iets ernstigs aan de hand is.

En aan de andere kant blijf jij wel naar huis gaan met dezelfde pijn waarmee je ook naar de afspraak vertrok. En dat is misschien nog wel het moeilijkste.

Want als onderzoeken niets laten zien, beginnen veel mensen aan zichzelf te twijfelen.

"Zou ik me dan toch aanstellen?" "Zit het écht gewoon tussen mijn oren?"

"Waarom voel ik dan zoveel pijn?"

Als jij jezelf ooit één van die vragen hebt gesteld, wil ik eerst iets heel duidelijk zeggen.

Pijn die je voelt, is echte pijn.

Niet omdat er altijd een duidelijke oorzaak zichtbaar is op een scan of vindbaar is tijdens een onderzoek, maar omdat pijn een ervaring is die je hele lichaam en je hele brein samen creëren. Niemand kan die voor jou voelen. Niemand kan ze voor jou beoordelen. Maar jij voelt ze wel. En dat verdient het om ernstig genomen te worden.

Je lichaam probeert niet tegen je te werken

Wanneer je pijn hebt die maar blijft terugkomen, voelt het soms alsof je lichaam je in de steek laat. Je wilt wandelen, maar je rug protesteert. Je wilt spelen met je kinderen, maar je schouders zitten vast. Je wilt een leuke dag beleven, maar halverwege ben je al uitgeput. Het is begrijpelijk dat je op zo'n moment boos wordt op je eigen lichaam.

Toch geloof ik dat die boosheid vertrekt vanuit een misverstand.

We kijken vaak naar pijn alsof het lichaam een fout maakt.

Wat als het juist ontzettend hard zijn best doet om jou te beschermen?

Een alarm dat te gevoelig is geworden

Stel je voor dat je thuis een rookmelder hebt die perfect werkt.

Wanneer er brand uitbreekt, wil je dat die afgaat. Dat alarm redt levens.

Maar stel je nu voor dat diezelfde rookmelder na verloop van tijd ook begint te piepen wanneer je een boterham roostert of wanneer de waterkoker wat stoom afgeeft.

Dan is het alarm niet kapot. Het is té gevoelig geworden. Met ons pijnsysteem kan iets gelijkaardigs gebeuren. Na een blessure, een periode van langdurige stress, een operatie of maanden waarin je voortdurend over je grenzen bent gegaan, (die grenzen worden bepaald door je lichaam, niet door je hoofd) kan je zenuwstelsel alerter worden. Het leert als het ware sneller gevaar te herkennen, zelfs wanneer er op dat moment geen nieuwe schade ontstaat. Dat betekent niet dat de pijn ingebeeld is.

Integendeel. De pijn is echt. Maar het alarmsysteem is gevoeliger geworden.

Je onderbewuste probeert je veilig te houden

Het grootste deel van wat je brein doet, gebeurt zonder dat je daar bewust over nadenkt.

Je hoeft er niet bij stil te staan om je hart te laten kloppen of je ademhaling aan te sturen.

Ook je beschermingssysteem werkt grotendeels automatisch. Je onderbewuste vergelijkt voortdurend wat er vandaag gebeurt met alles wat je eerder hebt meegemaakt. Het vraagt zich de hele tijd af: "Is dit veilig?" "Moet ik opletten?"

"Moet ik beschermen?"

Dat gebeurt razendsnel en meestal zonder dat je het merkt.

Soms is dat heel helpend.

Maar soms blijft dat systeem ook beschermen wanneer dat eigenlijk niet meer nodig is.

Je lichaam doet dat niet om je tegen te werken.

Het doet dat omdat het ooit geleerd heeft dat waakzaam zijn de veiligste keuze was.

Misschien stellen we onszelf de verkeerde vraag

Wanneer je al lang pijn hebt, is het heel logisch dat je vooral wilt weten hoe je ervan af geraakt. Dat zou waarschijnlijk ook mijn eerste vraag zijn.

Maar misschien is er nog een tweede vraag die minstens even belangrijk is.

In plaats van te denken: "Hoe krijg ik deze pijn weg?" Zou het interessanter zijn om te onderzoeken: "Wat probeert mijn lichaam voor mij te doen?"

Dat is een heel andere manier van kijken.

Je lichaam is niet noodzakelijk de oorzaak van het probleem. Misschien probeert het al die tijd juist een oplossing te zijn. Dat betekent niet dat je moet leren om 'de pijn graag te zien'. Of dat je er niets aan kunt doen.

Het betekent alleen dat nieuwsgierigheid je soms verder brengt dan voortdurend blijven vechten.

Een eerste stap

Misschien hoef je vandaag nog niet te weten waarom je lichaam precies pijn doet.

Misschien is het voldoende om één kleine verandering te maken.

Wanneer de pijn opkomt, merk je misschien dat er automatisch gedachten verschijnen zoals: "Waarom doet mijn lichaam dit nu weer?" "Daar gaan we opnieuw..." "Het zal nooit meer overgaan."

Wanneer je ze opmerkt, wil je jezelf misschien wel een andere vraag stellen:

"Wat probeert mijn lichaam mij op dit moment duidelijk te maken?"

Misschien heb je rust nodig. Misschien beweeg je al weken over je eigen grenzen heen.

Misschien draag je al veel te lang iets alleen. Misschien weet je het antwoord nog helemaal niet. En ook dat is oké.

Nieuwsgierig worden is vaak de eerste stap naar beter begrijpen.

Je hoeft dit niet alleen te dragen

Langdurige pijn kan een enorme invloed hebben op je leven. Daarom is het belangrijk om lichamelijke klachten altijd ernstig te nemen en samen met een arts te onderzoeken wanneer dat nodig is.

Maar wanneer onderzoeken geen volledige verklaring geven, betekent dat niet dat je zoektocht stopt. Integendeel. Dan begint misschien een andere zoektocht.

Eentje waarin je niet alleen kijkt naar spieren, gewrichten of bloedwaarden, maar ook naar de manier waarop je zenuwstelsel, je onderbewuste, je gevoelens en je dagelijkse leven met elkaar verbonden zijn.

En die zoektocht hoef je niet alleen te maken. Hulp vragen betekent niet dat je hebt gefaald. Het betekent dat je jezelf de kans geeft om je lichaam beter te leren verstaan.